نهال صنوبر

نام : نهال صنوبر

نام علمی:  populus

درخت populus در فارسی و به طور عام صنوبر نامیده می شود.   در ایران چندین گونه صنوبر وجود دارد. عده ای از محققان معتقدند بعضی از این گونه ها قرن ها پیش به ایران وارد شده اند. اما از آن جا که قدمت این گونه ها در ایران به چندین قرن می رسد می توان آن ها را درختان بومی ایران دانست. در مجموع چهار گونه صنوبر در ایران وجود دارد که عبارتند از :

   ۱- تبریزی

این درختان بیشتر در مناطق سردسیری و معتدله می رویند و به علت نیاز شدیدی که به آب دارند بیشتر در حاشیه رودخانه های دایمی و مسیرهای آبیاری دیده می شوند. در مناطق مختلف کشور انواع گوناگون تبریزی وجود دارد که دو گونه مشخص آن عبارتند از:

•    تبریزی:

ویژگی های این درخت عبارتند از : « تنه صاف و قد کشیده»، « تاج دوکی و باریک »، « شاخه هایی متمایل به تنه که تاج کاملا بسته  ای را شکل می دهد» و « پوست خاکستری که در پیری متمایل به خاکستری تیره می شود». تبریزی به نام هایی چون تبریزی آق قواخ و راجی معروف است. با توجه به شکل بسته تاج می توان آن را در فاصله هایی نزدیک هم کاشت. بیشتر قلمستان های انبوه صنوبر ( به ویژه در حاشیه رودخانه ها ) را این گونه درختان تشکیل می دهند.

•    شالک:

در این گونه تاج کاملا باز و شاخه ها نیز از یکدیگر باز هستند. تنه آن ها معمولا ناصاف تر و تیره تر از تبریزی ها است و شاخه های  قطور و متعددی تولید می کند، و به علت تنه کوتاه تر و شاخه های متعدد، کاشت آن در مقایسه با تبریزی کمتر متداول است. شالک به نام هایی همچون اشنک، دله راجی، ایری قلمه نیز معروف است. این گونه با تراکم های مختلف در حاشیه رودخانه های زنجان رود و دیگر مناطق معتدله سرد کشور دیده می شود.

۲-کبوده یا سپیدار

این گونه بیشتر در مناطق خشک و نیمه خشک در حاشیه رودها و مسیرهای آبیاری دیده می شود. البته  در مناطق سردسیری و معتدله هم کاشت آن ها متداول است. تفاوت عمده سپیدار با تبریزی ها در تنه صاف، سفید و شیری رنگ آن است که در برخی به صورت شیری متمایل به خاکستری با شکاف های کوچک به شکل چشم در می آید.پشت برگ های این درخت پوشیده از کرک است که معمولا به رنگ سفید دیده می شود. سپیدار به نام های مختلفی همچون کبوده، شال، آلاچنار و کلمبور نیز معروف است.

• کبوده شیرازی:

گونه های صنوبر دو پایه هستند یعنی گل های نر و ماده آنها هر یک بر روی درختان جداگانه ای قرار دارند. این گل ها به صورت خوشه ای بوده و گرده افشانی آنها توسط باد صورت می گیرد. بذر در داخل کپسول هایی قرار دارد که هر کپسول نیز غالباً دارای ۲ تا ۴ دریچه است. در انتهای هر بذر کرک های سفید رنگ ابریشم مانندی قرار دارد که به پخش و انتشار آن کمک زیادی می کند.
تبریزی ها همچون بیدها دارای مجموعه ریشه هایی بسیار قوی و نفوذگر هستند. بنابراین آنها را نباید نزدیک به ساختمان ها و لوله ها کشت نمود.

شرایط محیط رشد:

ریشه عمیق و جانبی و سطحی دارند لذا در هر خاکی رویش دارند.

باد های خیلی شدید باعث شکسته شدن شاخه های آنها می شود.

هرس معمولاً نیاز نیست. فقط شاخه های مرده و یا ناخواسته را از تابستان تا آخر زمستان حذف می نمایند و معمولاً در بهار هرس انجام نمی دهند.

در شرایط آب و هوایی خشک می توان این درختان را هفته ای یک مرتبه آبیاری کرد. درختان صنوبر خشکی را تحمل می کنند اما اگر آبیاری شوند از سلامت بیشتری برخوردار خواهند بود

. اگر این درختان در چمن زار کاشته شوند نیازی به آبیاری جداگانه ندارند. آبیاری بیش از اندازه و گل آلود بودن خاک یکی از دلایل عدم رشد گیاه، کوتاهی قامت آن و ریزش زود هنگام برگ ها در اواخر فصل تابستان است. صنوبر سیاه معمولاً در زمین های پست و مرطوب رشد می کند.

این درختان مکان هایی با آفتاب کامل را می پسندند. نور کم سبب ایجاد اختلال در رشد و افزایش بیماری های قارچی می گردد.

تبریزی ها عموماً مناطقی با تابستان های خنک را برای رشد ترجیح می دهند. و می توانند سرما را تا حدودی تحمل کنند.

تکثیر: صنوبر درختی است که تمام انواع آن به راحتی از طریق قلمه ریشه می دهند و تکثیر می شوند. قلمه به طول ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر با ۳ تا ۴ بند را در خاک معمولی در اسفند و فروردین می کارند بطوریکه نصف تا دو سوم آن در خاک فرو می رود. آبیاری اولیه با فواصل کم و از موقع ریشه دار شدن با فواصل بیشتر صورت می گیرد.

سر شاخه های تبریزی و سپیدار به راحتی در آب هم ریشه می دوانند و هنگامی که سر شاخه ها کاملاً ریشه دار شوند می توان آنها را در گلدان یا در محل اصلی کاشت.
اصولاً تکثیر صنوبرها از طریق بذر به میزان زیاد مشکل است. بهتر است بذرها بلافاصله به محض اینکه کپسول ها  شروع به باز شدن می کنند جمع و کاشته شوند زیرا قوه نامیه خود را به سرعت از دست خواهند داد و نباید اجازه داد که بذرها خشک شوند. هر چند اگر آنها درون ظرف و در دمای نزدیک صفر درجه سانتیگراد قرار دهند بذرهای بعضی از گونه ها می توانند برای مدت حدود ۳ سال نگه داری شوند.
هیچگونه وضعیت استراحت یا دوره خواب وجود ندارد و بذرها به راحتی چند روز پس از کاشت جوانه می زنند. نهالچه ها به میزان زیادی به قارچ عامل مرگ گیاهچه حساس هستند و همچنین نمی توانند حرارت و خشکی زیاد را تحمل کنند. تعدادی از صنوبرها توسط ریز ازدیادی نیز تکثیر می شوند. این نوع تکثیر از طریق نوک ساقه با موفقیت همراه بوده است.
ارقام صنوبر به دلیل  مقاوم بودن آن در برابر سرما و رشد سریع مورد توجه هستند. به همین خاطر در هر نقطه‌ی کشور، با هر دمایی امکان کاشت نهال صنوبر وجود دارد و می توانید با خیال راحت بدون نیاز به گلخانه و شرایط خاص، با تهیه‌ی قلمه‌های بیست سانتی که مناسب و آماده برای کاشت هستند قدم اول را برای شروع پرورش صنوبرهایتان بردارید. یکی دیگر از ویژگی های صنوبر طریقه ی تکثیر غیر جنسی آن است که فرایند رشدش را بیشتر می کند و در نتیجه این رشد سریع، میزان سودهی هم افزایش پیدا می کند‌.

نهال

برای شروع باید نهال های صنوبر را از یک پرورش دهنده خریداری کنید، قیمت هر نهال یک ساله ۷۰ تومان (اشتباه نکنید، منظورمان هفتاد هزار تومان نیست) است. در خرید نهال به جوانه های روی آن دقت کافی داشته باشید، روی هر نهال باید حداقل سه جوانه وجود داشته باشد که یک جوانه به ریشه و دو جوانه ی دیگر به رشد و اندام های هوایی اختصاص پیدا می کند.
اگر نهال ها تازه نباشند به راحتی با متورم شدن جوانه ها و برآمدگی که روی ساقه ی نهال ایجاد می شود می توانید آن را تشخیص دهید. خرید و حمل و نقل این نهال ها راحت و آسان است. از هر خزانه ای که اقدام به خرید کنید بعد از یک بار بازدید و اطمینان از کیفیت نهال ها خود خزانه دار نهال ها را برای شما برش های ۲۰ سانتی متری می زند و در گونی های مرطوب می ریزد و همین قطعه قطعه شدن آن ها حمل و نقل و انتقال را راحت‌تر می‌کند و نهال های شما در کمال سلامت و صحت به زمین شما می رسند.

کاشت در اوایل فروردین :

بهترین زمان برای کاشت نهال ها اوایل فروردین هر سال است چون در این فصل شیرابه‌ی نهال هنوز جاری نشده و تازه بعد از گرم شدن هوا شروع به فعالیت زیستی می کند و فرصت مناسبی برای پرورش پیدا می کند.

آفات و بیماریها:

بعد از کاشتن نهال ها وارد فاز مراقبت می شوید که مهم ترین قسمت زراعت محسوب می شود. روییدن علف های هرز و پیچیدن آنها دور قلمه ها یکی از خطرناک ترین آفت هایی است که سلامت نهال شما را تهدید می کند.

گیاه انگل یکی دیگر از خطرهایی است که ممکن است نهال شما با آن مواجه شود، این گیاه خودرو که از شیرابه های نهال تغذیه می کند مانند نخ به دور آن می پیچد و نهال را ضعیف و خشک می کند. از اولین بهار که شروع به کاشت می کنیم باید مراقبت های خاص را برای نهال هایمان انجام بدهیم تا پاییزی که از راه می رسد. اگر بخواهیم زمان کار سختی که در پیش داریم را تخمین بزنیم شش ما ه اول سال را باید درنظر بگیریم که در آن مراقبت باید به شکل ویژه ای انجام شود تا نهال مان پا بگیرد پس عملا کسی که بخواهد نهال صنوبر بکارد ۶ ماه اول سال زمان فشرده ی کاری اش محسوب می شود و بعد که به قول کشاورزها در فصل پاییز درخت به خزان رفت کار سبک تر می شود و از مراقبت های هر روزه کم می شود.