در آمریکا، معمولا پسته (Pistacia vera) را با پیوند T در فصل رشد تکثیر می کنند. در استرالیا، آزمایشاتی برای ازدیاد آن به روش پیوند قاشی در بهار انجام شده است. درصد موفقیت در هر دو روش دو قاشی متغیر می باشد. در برخی از کشورها از جمله ایران، برای ازدیاد پسته، بیشتر از پیوند لوله ای استفاده می شود. برای انجام پیوند قاشی و یا پیوند شاخه باید چوب پیوندک را در طول زمستان جمع آوری کرد. از آنجا که پسته دوپایه بوده و گل های نر و ماده آن روی درختان جداگانه قرار دارند، لذا باید چوب پیوندک هر دو درخت (نر و ماده) جمع آوری شود. در یک باغ پسته باید نسبت درخت نر به ماده یک به نه۱/۹)) باشد. درختان بالغ و بارور پسته تعداد زیادی جوانه گل و تعداد کمی جوانه رویشی تولید می کنند.
میتوان براحتی جوانه های گل پسته را شناسایی کرد، چرا که اندازه آنها حداقل دو برابر جوانه رویشی می باشد. بهترین منابع برای جمع آوری چوب پیوندک مناسب در پسته، درختان جوان قبل از شروع گلدهی در آنها با درختان مسن تر که برای تحریک رشد رویشی هرس سنگین شده اند، می باشند. اگر شاخه ها در این درختان هرس شده دوباره رشد کنند، خیلی ضخیم میشوند و یا اگر شروع به تولید جوانه گل نمودند، باید آنها را برای دومین بار در اواخر بهار هرس نمود. برای ازدیاد، باید جوانه های چاق و خوب رشد کرده، انتخاب شوند و از جوانه های نابالغ یا جوانه های گل نباید استفاده کرد.
چوب پیوندک خواب را می توان درون کیسه پلاستیکی قرار داده و در یخچال C°۵ به مدت ۶ ماه نگهداری کرد. درصد موفقیت انجام پیوند قاشی در اواسط بهار و با چوب پیوندک خواب متوسط بوده، اما انجام پیوند شاخه با استفاده از چوب پیوندک خواب در همین زمان (اواسط بهار) بهترین نتیجه را میدهد. پایه های کاشته در باغ باید در حال رشد فعال بوده و قطر آنها ۲۰-۱۵ میلی متر باشد. بعلاوه، این پایه ها باید دارای تعدادی برگ بالغ باشند. همچنین پسته ها را می توان روی پایه های نگهداری شده در گلخانه که در حال رشد فعال می باشند، پیوند نمود.
باید جوانه ها را بعد از پیوند بست، اما طوری که رشد آنها محدود نشود. در زمان انجام پیوند جوانه یک سوم فوقانی پایه از بالای جوانه هرس می شود، اما برای اطمینان از سلامتی سیستم ریشه، باید حداقل ۱۰ برگ روی پایه نگه داشت.
باید توجه داشت که جوانه انتهایی در هر کدام از شاخه های فوق از نوع رویشی می باشد.
در فصل رشد می توان با استفاده از چوب جوانه سبز، پیوند T یا قاشی را انجام داد. برای موفقیت در این روش ها، انتخاب جوانه های چاق ضروری بوده و باید چوب جوانه تازه را بعد از جمع آوری فورأ استفاده نمود.
پس از انجام پیوند جوانه، باید یک نیم حلقه در شاخه پایه در دو سانتی متر بالاتر از جوانه وارد شده ایجاد کرد. این تیم حلقه باعث کاهش غالبیت انتهایی و تحریک شکفتن جوانه پیوندک می شود.
پس از سه هفته، شاخه ها از جوانه های پیوندک بوجود آمده و رشد می کنند. اگر این شاخه ها در معرض باد باشند، باید به پایه بسته شوند. حدود دو ماه بعد از انجام پیوند جوانه، باید بخش های پایینی نوار بریده شود، اما بخش های بالایی نوار برای جلوگیری از رشد نوک پایه نگه داشته می شوند. بخش باقیمانده پایه در بالای جوانه ۱۲-۹ ماه بعد از پیوند حذف می شود.
سه نوع روش پیوند در ایران برای پسته مرسوم بوده که شامل پیوند لوله ای، پیوند شکمی و پیوند اسکنه ای می باشد. پیوند اسکنهای و پیوند شکمی از قدیم الایام در ایران کاربرد داشته اند، ولی به تدریج کنار گذاشته شده اند و در حال حاضر کمتر از آنها استفاده میشود.
از آنجا که درخت پسته از نوع درختان صمغ دار می باشد، لذا ایجاد هرگونه خراش در تنه یا در شاخه های آن موجب تراوش صمغ می گردد که در مجاورت هوا سفت میشود. بنابراین در پیوند شکمی پسته، برای آماده کردن پایه شکاف افقی در پایین شکاف عمودی به شکل T واژگون زده می شود تا صمغ مترشحه از شکاف افقی مانع رویش و رشد جوانه پیوندک نشود . پیوند شکمی در اکثر درختان میوه معمولا به شکل T نرمال می باشد.
در حال حاضر در ایران، استفاده از پیوند لوله ای به دلیل سادگی، سرعت عملیات و درصد بالای جوش خوردن بین پایه با پیوندک رواج یافته و ۹۹ درصد درختان پسته موجود در مناطق عمده پسته کاری ایران با استفاده از این روش تکثیر می شوند.
به منظور سهولت در عمل پیوند لوله ای، نخست پایه مورد نظر انتخاب می گردد.
در اسفندماه نهال های ۳-۲ ساله پسته در زمین اصلی سر برداری می شوند. پس از رشد جوانه های جانبی روی پایه سربرداری شده، بسته به نوع آرایش تنه درخت ۳-۱ شاخه روی پایه اصلی نگهداری شده و شاخه های اضافی حذف می شوند. در پیوند لوله ای هم اندازه بودن قطر پایه و پیوندک ضروری می باشد که به همین منظور ابتدا پایه و شاخه مناسب با پیوندک انتخاب می شود.
زمان مناسب برای پیوند نهال های پسته به طور عمده در اواخر اریبهشت تا اوایل خرداد می باشد،
یعنی زمانی که درخت براحتی پوست میدهد و دمای هوا در حد متعادل قرار دارد.
برای تهیه پیوندک حدود ۳-۲ سانتیمتر بالاتر از جوانه، شاخه را قطع کرده، سپس از دو سانتیمتری زیر جوانه با چاقوی پیوندزنی پوست دور تا دور بریده می شود. بعد با انگشت پوست برش خورده را به آرامی چرخانده تا پوست حاوی جوانه به راحتی و به طور کامل از چوب جدا شود. پیوندک آماده شده، به شکل استوانه ای حاوی جوانه می باشد. شاخه های جانبی نگهداری شده روی پایه نیز سر برداری شده و سپس به فاصله ۳-۲ سانتیمتر از بالا دورتادور شاخ برش داده میشود و به روش تهیه پیوندک، پوست پایه جدا می شود و پس از آماده شدن پایه و پیوندک، پیوندک استوانه ای شکل را روی چوب پایه قرار داده و به آرامی به سمت پایین فرستاده تا در محل خود استقرار یابد.
پس از انجام پیوند، آبیاری باید منظم و به فواصل ۱۴ روز یک بار انجام شود. جوانه ها و پاجوش هایی که از زیر محل پیوندک و روی پایه ایجاد می شوند، باید حذف شوند.
پایه های پسته
صفات زایشی و رویشی آن مانند زمان رسیدن، پوکی، عملکرد، سال آوری و خندانی تحت تأثیر نوع پایه قرار می گیرند. در ایران از P. vere و پسته بادامی ریز، در ایتالیا و ترکیه از گونه P.atlantica و در کالیفرنیا از گونه P. terebintus به عنوان پایه استفاده می شود. در مناطق آلوده به نماتود از بنه و در مناطق آلوده به گموز از گونه P. atlantica به عنوان پایه برای پسته می توان استفاده کرد.
از نظر مقاومت به سرمای زمستانه گونه P.terebintus بیشترین مقاومت را داشته و بعد از آن P. atlantica و P. integrinna قرار دارند. گونه های P. terebintus و P.atlantica به ورتیسیلیوم حساس بوده، ولی P. integrima به این بیماری مقاوم بوده و جهت ایجاد مقاومت به ورتیسیلیوم پایه هیبرید UCB1 را از تلاقی P. atlantica (والد مادری) و P. integrima (والد پدری) تولید کرده اند. پایه PGII یکی دیگر از هیبریدهای بین این دو گونه بوده، ولی به ورتیسیلیوم حساس می باشد.
بیشتر در پیوند میوه های هسته دار
