درخت انار

مقدمه

اتار با نام علمی Punica geranium از خانواده پونیکاسه است. بر اساس شواهد و مدارک موجود محققین سرزمین اصلی این درخت را به ایران مرتبط می دانند. خاصه آن که کشت آن از ۲ الی ۳ هزار سال پیش از میلاد مسیح نزد شرقی ها به ویژه ایرانیان معمول بوده است. گسترش درخت انار از ایران به طرف شرق هندوستان و چین و از غرب توسط اسکندر مقدونی به یونان و سایر کشورهای اطراف مدیترانه و سپس از آن جا به اسپانیا و بالاخره مکزیک و سایر نقاط دنیای جدید برده شده است. پس منشاء آن ایران بوده و به سایر نقاط برده شده است. کاشت انار در زمان های قدیم تیز مرسوم بوده است و در کتب خیلی قدیمی خصوصأ کتب مذهبی از آن یاد شده است که در مذهب اسلام نیز پیشوای مقدس حضرت رسول اکرم درباره فواید و خواص طبی این درخت بیاناتی فرموده اند و آشامیدن آب انار را به همه توصیه کرده اند، از پوست میوه و ریشه در صنایع رنگسازی استفاده می شود و در اروپا به علت داشتن هسته طرفداران زیادی ندارد و اخیرا سعی بر تولید انارهای فاقد هسته می شود. در برابر کم آبی مقاوم است، بنابراین می توان آن را به صورت دیم نیز کشت و کار کرد ولی آبیاری در بالا بردن میزان تولید و کیفیت محصول مؤثر است. گل انار قرمز است و دارای کاسبرگی ضخیم است که پس از تلقیح و تشکیل میوه روی آن باقی می ماند و همراه با میوه به رشد خود ادامه می دهد و تعداد پرچم های گل انار زیاد است.

از نظر مصرف و تجارت انواع انار را نسبت به طعم و رنگی که دارند طبقه بندی می کنند که شامل:

١- انار ترش: رنگ دانه آن ممکن است صورتی یا قرمز تیره باشد.

۲ – انار ملس: رنگ دانه آن از ضورتی خیلی روشن تا قرمز خیلی تیره است.

۳- انار شیرین که اغلب رنگ دانه و پوست آن سفید مایل به زرد است.

گذشته از اینها یک رقم به نام انار سیاه که پوست آن سیاه است وجود دارد.

انار به صورت درختچه است و زیاد پاجوش می دهد در صورتی که در سواحل دریا کشت شود خزان نمی کند و شاخه ها در جوانی زاویه دار و خاردار است. انارهای شیرین کم خار یا بی خار هستند و انارهای ترش و وحشی خار بیشتری دارند و پاجوش زیاد می دهند. در صورتی که شرایط مناسبا باشد انار قادر است تا در متر ارتفاع رشد کند. گزارش شده که انار عمر طولانی دارد و تا ۲۰۰ سال قادر است عمر کند. در جنوب کشور با توجه به کمبود آب بهتر است انار کشت شود، در این مناطق مشکل آفتاب سوختگی وجود دارد که باید ابتدا تدابیر لازم اعمال شود. میوه انار از نظر گیاه شناسی برم” نام دارد و روی اسپورها تشکیل می شود.

میوه انار در چند مرحله گل می کند و در صورت سرما و خسارت به گل های اولیه گل دهی مجدد جبران می شود. گل های انار از سن ۴-۳ سالگی به بعد به صورت انتهایی بر روی اسپور یا سیخکهایی ظاهر می شوند. میوه های آن روی سیخکهایی که بالای ۴ سال سن دارند تشکیل می شود) اسپورها حداکثر ۱۰ تا ۲۰ سانتی متر طول دارند. در هر سال ۴۰ تا ۶۰ روز پس از شروع فصل رشد در یک اسپور با سیخک در طول عمرش در ۴-۳ مسری به فواصل ۱۵-۱۰ روز به وجود می آید و پس از آن پیر می شوند و کمتر گل می دهند. گل انار کامل است و دوسری گل می دهد؛ یک سری بارور می شوند و یک سری عقیم هستند. پس گل های انار دو دسته اند:

١- گل های بارده (ثمری).

۲- گلهای علمی (عقیم) که گلهای عقیم و علفی ریزش می کنند.

گل های عقیم حتما ریزش می کنند که با استفاده از مواد شیمیایی از جمله Allar یا S.A.D.H می توان جلوی این ریزش را گرفت، معمولا گل های سری اول اگر بارور شوند میوه درشتی می دهند.

آب و هوا

این درخت به طور طبیعی در بیشتر جنگل ها به ویژه جنگل های مازندران می روید. امروزه این درخت همانند پسته از ساکنین اطراف مدیترانه یعنی نواحی گرم و گرم معتدل می باشد. به واسطه مقاومت زیاد چوب این درخت به سرما در اغلب نقاط ایران نیز می روید و اگر گرما و مدت تابستان نواحی سردسیر به اندازه کافی باشد می تواند به خوبی رشد و نمو نماید. تا دمای ۱۴- درجه سانتی گراد را تحمل می کند، البته نسبت به سرما حساس است و در طول فصل رشد که میوه ها در حال رشد هستند باران باعث خسارت به میوه ها می گردد.

نیاز سرمایی

انار باردهی متناسب ندارد و هر ساله حتما مقداری میوه می دهد. دوره ی خواب آن کم است و در مناطق گرم و مرطوب اصلا دوره خواب ندارد در نواحی گرم و نیمه گرم بهترین نتیجه را می دهد. نیاز سرمایی آن کم حدود ۲۰۰-۱۰۰  ساعت در دمای ۷-۱ درجه سانتی گراد(دمای یخچال) می باشد.

خاک انار

ریشه ها تا اعماق ۱ / ۵ متری زمین نفوذ می کنند. احتیاج به خاکی با زهکشی خوب دارد و بافت متوسط رسی خاک برای آن مناسب است. از حیث خاک این درخت خیلی قانع است یعنی در هر خاک و زمین می روید، فقط هوای آزاد و فضای باز و آفتاب زیاد لازم دارد. بنابراین برای وصول نتیجه رضایت بخش نباید آن را از زیر سایه درختان دیگر یا پای دیوارهای متوجه به طرف شمال کاشت.

تکثیر انار

درخت انار را به وسیله پاجوش، قلمه و خوابانیدن شاخه ازدیاد می نماید. در تکثیر به وسیله قلمه حتما باید یک سال در خزانه بماند، یعنی در اوایل زمستان و بهتر است در اواخر پاییز قلمه در زمین کاشته شده و اواخر زمستان پاجوش در موقع کاشت درخت به محل اصلی منتقل گردد.

هرس انار

درخت انار را معمولا هرس نمی کنند و آن را به فرم طبیعی خود که به علت پاجوش فراوان بوته مانند است باقی می گذارند. فقط در فصل بهار پس از بیدار شدن درخت شاخه های خشک را قطع می کنند ولی بهتر است که درختان ساقه دار پاکوتاه تهیه کنند. برای این منظور تنه درخت را به ارتفاع یک متر و نیم از سطح زمین قطع می نمایند. این عمل علاوه بر قشنگی منظره باغ انار عملیات دفع آفات و برداشت محصول را آسان می کند.

فاصله بین درختان

درخت انار را به طور خطی می کارند. فاصله بین خطوط هر متر و فاصله بین درختان روی هر خط باید حدود ۴ متر باشد.

آفات و امراض انار

کرم گلوگاه انار، شته، مگس سفید و شپشک از آفات انار هستند. کرم گلوگاه از قسمت گلوگاه وارد انار می شود و در صادرات انار خیلی مهم است که باید این قسمت را کاملا تمیز کرد. زنبور ترکوگراما نوزادهای این کرم را پارازینه می کند.

ریزش گل های انار به دلیل ضعف، خاک، بی نظمی در آبیاری و کمبود فسفر و عناصری است که در فرایند گل دهی موثرند. همچنین ترک خوردن میوه انار می تواند در اثر بی نظمی در آبیاری و برخورد با سرمای شبانه پاییزی باشد.