هایپر تره بار | بادام

برای اطلاع از قیمت و سفارش محصول لطفا تماس بگیرید

بادام از خانواده گلداران به شمار می رود. محل اصلی و موطن آن ایران و افغانستان می باشد که درختچه های آن از قدیم توسط جهانگردان و بازرگانان یونانی و روسی به اروپا و کشورهای مدیترانه انتقال داده شده است.

این گیاه به صورت درخت رشد یافته و با بسیاری از شرایط آب و هوایی سازگاری دارد این گیاه بعد از رشد و تبدیل شدن به درخت قادر است تا ۱۰ متر ارتفاع یابد. شکل ظاهری این درخت به درخت شفتالو شباهت دارد ولی نسبتا از آن بلندتر و کشیده تر بوده و دارای عمر زیادی است. این درخت بعد از شکوفه زدن قادر است در برابر بروز سرمای ناگهانی نیز دوام آورده و سیب نبیند. درخت بادام سوی آفتابی و وجود آب جاری و فراوان را در پای خود می پسندد و حساسیت خاصی نسبت به خاک مخصوصی نداشته و در هر نوع خاک پرورش می یابد. شاخه های پخش شده به هر سو که بدون تیغ می باشند با برگهای نازک و کشیده که کناره هایشان دارای دندانه های ریزی می باشد، مزین می شود. شکوفه های این درخت در فصل بهار نمایان شده و غالبا دارای رنگ سفید می باشد که به ندرت شکوفه ها صورتی روشن نیز در برخی از نمونه های درختی دیده شده است.

بعد از این که درخت بادام شکوفه زد، گویی لباس و یا توری سفید بر روی آن انداخته شده است که به تدریج همین شکوفه ها رنگهای خود را تغییر داده و به صورتی متمایل می شوند. بعد از مدتی گلبرگهای شکوفه ریخته شده و رنگ سبز را از خود ظاهر می سازند که این نشانه تبدیل شدن شکوفه به میوه است. در اواخر بهار دانه های سبز ریز به تدریج بزرگتر دیده شده که شکل بادام از آنها مشخص می شود. بادام مالی یا چاقالی (چاغالو) دارای پوستهای مودار و یا پرزدار بوده و رنگ سبز تیره را دارد که بیشتر افراد از بادام نارس به عنوان خوراکی بهره می برند که دارای مواد مغذی زیادی است. اما مصرف زیاد آن باعث افزایش میزان صفرا شده و ناراحتی و تهوع را به میان می آورد.

در ماه های تیر و مرداد هسته درونی این پوسته سفت تر شده و دارای پوستهای منفذدار می شود که نوک آن بسیار تیز می باشد. با نزدیک شدن به پایان تابستان پوسته سبز رنگ شروع به خشک شدن نموده و از روی هسته درونی بادام جدا می شود. هسته درونی که خود به واقع لفافه و پوشش سختی برای نگهداری میوه اصلی بادام در درونش به شمار می رود، شکل بادام نشکسته را دارد که با شکسته شده این لایه می توان مغز بادام و یا میوه اصلی را به دست آورد.

درخت بادام به وسیله هسته سفت خود می تواند تکثیر یابد. به طوری که آن را چند روزی در آب نگهداشته و سپس در زمین می کارند و به تدریج بوته بادام از دل خاک بیرون زده و رشد می کند و تبدیل به درختچه و سپس درخت می شود. البته در بسیاری از باغات به طور طبیعی رشد می کند و دانه های افتاده از درخت در زمین نفوذ کرده و به طور طبیعی رشد می نماید.

آنچه که باید به آن توجه داشته باشید این که در ابتدای رشد درختچه بادام، علفهای هرز و یا قارچ های وحشی در اطرافش شروع به پرورش می نماید که برای حفظ سلامتی و تضمین رشد معقول درختچه بایستی علفهای هرز و قارچ های سمی را از آن دور سازید.

بادام به صورت عموم دارای مزه شیرین و خوشایندی است ولی در میان آنها دانه های تلخ مزه نیز پیدا می شود. در اصطلاح تخصصی و علمی به بادام شیرین نام «پرونوس دولسیس» را داده و به بادام تلخ مزه به نام «پرونوس آمارا» را می دهند .

مشخصات گیاه شناسی

به عربی و در کتب طب سنتی (لوز) نامیده می شود. گیاهی است از خانواده روزاسه نام علمی آن پرونوس آمیگدالوس باتسچ و متردافهای آن آمیگدالوس کمونیس ال و پرونوس کمونیس آرکانگ و پرونوس آمیگدالوس بایل از طرف گیاه شناسان مختلف نامگذاری شده است.

مشخصات درخت بادام

درخت بادام از درختان میوه به بلندی ۸-۶ متر است. این درخت بومی مناطق با آب و هوای مدیترانه ای آسیای معتدله غربی است و در زمانی که شکوفه ها باز می شوند، درخت زینتی بسیار زیبایی می باشد. درخت بادام دارای یک سیستم ریشه بندی قوی عمودی و تاج مدور است و ریشه های قوی آن امکان می دهد که حتی در شرایط نامساعد خاک و با کمی رطوبت نیز خوب رشد کند و به حیات خود ادامه دهد. برگهای آن ساده و در شاخه های تازه اول سال ظاهر می شود، بیضی باریک در از نوک تیز کمی موجی به رنگ سبز و گل های صورتی قشنگ آن که روی شاخه های سال دوم ظاهر می شود، در اوایل بهار قبل از باز شدن جوانه های درخت بیرون می آیند و این زودرس بودن و زود ظاهر شدن شکوفه ها که بسیار ظریف هستند، اغلب در سالهایی که در اوایل بهار سرمای زودرس بهاره وجود دارد درخت را مواجه با خطر سرمازدگی مینماید.

از نظر نوع، بادام دو واریته عمده دارد یکی درخت بادام با میوه شیرین که نام عملی آن پرونوس آمیگدالوس واریته دولسیس می باشد و دیگری درخت بادام با میوه تلخ” که نام عملی آن آمیگدالوس کمونیس ال واریته آمارا و یا پرونوس آمیگدالوس واریته آمارا می باشد به علاوه نوع دیگری بادام نیز هست که به بادام منقا یا بادام کاغذی” معروف است که نام عملی آن آمیگدالوس کمونیس إل واریته فراجیلیس می باشد.

میوه بادام که مالاثمر درخت بادام شیرین یا بادام تلخ است از تخمدان یک خامه ای گل بادام که دارای دو تخمک است به وجود می آید و معمولا یکی از این دو تخمک بارور میشود و میوه بادام به صورت شفت که قشر خارجی آن گوشتی و سبز رنگ و پوشیده از کرک است و در داخل آن بادام با پوست سخت آن وجود دارد در می آید. در اوایل تشکیل میوه که پوشش خارجی سبز رنگ و گوشت دار پوشیده از کرک قسمت عمده میوه را تشکیل میدهد و مغز بادام هنوز رشدی نیافته این مرحله از میوه را چغاله بادام” نامند که چیده و خورده می شود و دارای خواصی است که ذکر خواهد شد.

ولی پس از رسیدن بادام به تدریج این پوشش سبز گوشتدار خشک می شود و در داخل آن پوست سفت و سخت بادام داخل آن است رشد کرده و نهایتا بادام رسیده آماده چیدن می شود.

در داخل قشر خشبی درون میوه مغزی وجود دارد، بیضی شکل نوک تیز که همان مغز بادام است. این مغز را پوسته نازک قهوه ای رنگی پوشانیده است که پوست مغز بادام است و به کمک آب گرم از مغز بادام می توان آن را جدا کرد؛ زیرا به مغز بادام چسبیده است.

تکثیر بادام بیشتر از طریق اجرای پیوند روی پایه بادام انجام می گیرد و گاهی روی پایه آلوهم پیوند میشود ولی روی پایه بادام موفقتر و بهتر است. درخت بادام تقریبا در تمام خاکها رشد می کند ولی خاکهای آهکی را ترجیح می دهد و از خاکهای پررطوبت و بدون زهکش ناراحت میشود و رشد آن صدمه می خورد.

معمولا از شکوفه بادام و از مغز بادام اعم از شیرین و تلخ در طب سنتی استفاده می شود البته در برخی موارد خیلی کم از برگ آن نیز به عنوان صفرابر استفاده میشود.

بادام یکی از درختان میوه مهم و قدیمی است. میزان تولید بادام بدون پوسته در سال، در حدود یک میلیون تن بوده و هر سال نیز مقدار آن افزایش می یابد. میزان تولید بادام در دو کشور آمریکا و اسپانیا بیش از ۵۰ درصد تولید جهانی است. کشورهای دیگر تولید کننده به ترتیب اهمیت ایتالیا، چین و ایران هستند. تولید بادام ایران در ۶۵-۱۹۶۱، ۴۰/۲۳ هزار تن بوده که در ۸۴- ۱۹۸۳ به ۶۱ هزار تن افزایش می یابد.

درخت بادام با نام علمی پرونوس دولسیس (یا مترادف آن پرونوس آمیگدالوس) به خانواده روزاسه تعلق دارد و بومی مناطق کوهستانی آسیای مرکزی (هند، ایران و پاکستان) است.

ارقام بادام

بادام ارقام فراوانی دارد. در این قسمت فقط مهمترین ارقامی که درحال حاضر کاشته می شوند و  نیز آن هایی که به طور بالقوه برای کاشت مناسب هستند شرح داده شده است (جدول های ۱-۱ و ۲-۱).

محصول بادام تولیدی آمریکا عمدتا از بادام های پوست نازک و کاغذی مثل نون پاریل (۵۵ درصد)، مرسد (۵/۷ درصد) و نوپلوس (۶/۵ درصد) به دست می آید.

اسپانیا دومین کشور تولید کننده بادام بعد از آمریکا است. تقریبا بیشتر محصول تولید این کشور از باغات جوانی که با رقم پوست سخت مارکوناه (بیش از ۵۰ درصد باغات جدید و رقم پوست نازک دس مایو (۲۰ تا ۳۰ درصد) احداث شده اند، به دست می آید.

تا اوایل دهه ۱۹۶۰، ایتالیا اولین تولید کننده بادام در دنیا بود ولی به تدریج محصولات دیگری مثل مرکبات، هلو انگور جایگزین باغات بادام گردید. با وجود این جنوب ایتالیا برای کاشت خیلی مساعد است و هنوز ۷ درصد بادام دنیا در این قسمت تولید می شود. بادام تولیدی ایتالیا عمدتا از باغات قدیمی که با ارقام پوست سخت و پوست نیمه سخت مثل تونو، جنگو، فیلپوسو، أولا و فاسیونلوه احداث شده اند به دست می آید.

 ازدیاد

بادام می تواند به وسیله بذر، پیوند بر روی پایه های بذری بادام، هلو و آلو، به وسیله پیوند بر روی پایه های انتخابی و نیز به روش ریز زیادی تکثیر شود.

کاشت

بادام عمدتا در کشورهایی که در عرض جغرافیایی بین ۳۶ و ۴۵ درجه شمالی قرار دارند کشت می شود. البته در شرایط آب و هوایی معتدل معین، کشت بادام در نواحی شمالی تر نیز صورت می گیرد. شرایط محیطی مطلوب، دمای مناسب، نور و بارندگی کافی برای موفقیت در کشت بادام ضروری می باشند.

نهال های بذری یا نهال های پیوند شده، یک ساله یا چند ساله که دارای چوب، رسیده و ریشه های سالم هستند در پاییز و زمستان کاشته می شوند. برای این منظور خاک هایی که با کود آلی آماده شده اند مناسب تر هستند.

بهترین زمان کاشت بین اوایل آبان تا اوایل دی است. فاصله کاشت درخت ها بسته به نوع رقم، پایه، حاصلخیزی خاک و سیستم آبیاری متفاوت است. به نظر می رسد فاصله کاشت ۵۰۵ متر بهترین فاصله برای ارقام پیوند شده بر روی پایه هلو بذری با پایه هیبرید هلو بادام باشد.

قبل از کاشت درختان بادام باید بادشکن مؤثری ایجاد شود. برای این کار می توان از ردیسهای درخت و یا کمربند حفاظتی مصنوعی استفاده کرد. بادشکن مصنوعی هزینه زیادی دارد ولی از همان موقع احداث قابل استفاده است در حالی که کاشت درخت به عنوان بادشکن از سال سوم که در خستها بزرگ می شوند مؤثر خواهد بود. از بین بادشکن هایی که برای بادام استفاده می شوند. درختان سرو بهتر از بقیه هستند.

آبیاری

آبیاری از مهمترین عملیات مرحله داشت درختان بادام است و موجب بهبود رشد و افزایش عملکرد می شود زیرا مقدار بارندگی در فصل تابستان در مناطق کاشت بادام کافی نیست. آبیاری تابستانه در ایالات متحده آمریکا تقریبا در کلیه باغ ها و در اسپانیا فقط در ۵ درصد باغ های بادام انجام میشود. مقدار آبیاری و دور آبیاری به ظرفیت نگهداری خاک، عمق خاک و مقدار بارندگی بستگی دارد. در هر صورت یک هکتار باغ بادام از اوایل بهار تا چند روز قبل از برداشت به حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر مکعب آب نیاز دارد.

روش های معمول آبیاری در درختان بادام، آبیاری سطحی و آبیاری قطره ای هستند. انتخاب آبیاری به کیفیت آب موجود بستگی دارد. آبیاری قطرهای معمولا در زمین های ناهموار استفاده می شود .

ریزش گل و میوه بادام

یکی از عوامل ریزش گل و میوه بادام عدم رعایت تغذیه متعادل و اصولی می باشد. در میان عناصر ازت، بر و روی بیشترین تأثیر را در تشکیل میوه و افزایش عملکرد درختان بادام ایفا می کند. در حالت تغذیه نامتعادل (عرف باغداران به دلیل اینکه روی و بر در درختان ذخیره نگردیده، دانه های گرده به طرف تخمدان حرکت بسیار بطئی داشته و زمانی خود را به تخمک می رسانند که تخمک از حیز انتفاع افتاده است. لذا جهت افزایش عملکرد و کاهش ریزش گل و میوه در بادام موارد ذیل توصیه می گردند:

– مدیریت صحیح مصرف کودهای ازته و تقسیط آن برای افزایش عملکرد و بهبود کیفی میوه بادام مدنظر باغداران قرار بگیرد.

– با توجه به اینکه کمبود رطوبت در دوران پس از برداشت تأثیر به سزایی در افزایش میزان ریزش جوانه های گل دارد بنابراین بایستی آبیاری تا هنگامی که درختان وارد خزان نشدهاند (اواخر آبان و اوایل آذر) ادامه پیدا کند.

– مصرف بهینه کود به صورت جایگذاری عمقی (چالکود) مدنظر باغداران قرار بگیرد.

– برای افزایش تشکیل میوه و جلوگیری از ریزش گلها مصرف متعادل کود به همراه محلول پاشی با استفاده از اوره، اسید بوریک و سولفات روی هر کدام با غلظت پنج در هزار در مجموع با غلظت ۱۵ در هزار یا ۵/۱ درصد در دو مرحله یکی در فصل پاییز پس از برداشت میوه و قبل از ریزش برگهای درخت و بار دیگر در اسفند یا فروردین ماه به هنگام متورم شدن جوانه ها انجام می گیرد.

– با توجه به سنگین بودن دانه گرده و عدم انتقال آن توسط باد و از طرفی خود ناسازگار بودن اکثر ارقام بادام، گذاشتن کندو جهت استفاده از زنبور عسل برای گرده افشانی گل ها توصیه می گردد.

– از کاشت رقم هایی که در اسفند ماه به گل می نشیند خودداری می گردد و حتی المقدور از رقم هایی استفاده گردد که گل دهی آنها در فروردین ماه باشد.

 

بادام کوهی

به فارسی بادام کوهی و نام های محلی مختلفی دارد. در کرج و اطراف تهران «ار جنگ؛ تنگرس و بادام کوهی»، در بختیاری و لرستان «ارژن و ارجن»، در کردستان «تنگس، تنگز، بیو و بیسنا »، در پشتکوه «ارجن»، در میانه «بادامچه»، در قره تپه میانه «آق چالی» در خیر آباد و انجمن بین زنجان و میانه «قره چالی» در فارس میوه آن را «بخورک» نامند.

گیاهی است از بادامها از خانواده روزاسه نام علمی آن آمیگدالوس لیسیویدس اسپاچ و مترادف آن پرونوس لیسیویدس می باشد که واریته های متعدی از آن در ایران می روید از جمله واریته آمیگدالوس لیسیویدس اسپاچ واریته هوریدا و مترادف آن آمیگدالوس روتری.

مشخصات

بادام کوهی درختچه ای است خاردار، شاخه های جوان آن در ابتدا صاف و قهوه ای روشن است پس از چندی رنگ آن به خاکستری روشن یا تیره تبدیل می شود. خارهای آن انشعابدار و سخت است. خارها سفید مایل به خاکستری و برگهای آن بدون دمبرگ و صفحه برگ چرمی، صاف و نیزهای باریک نوک تیز است. ابعاد برگ ها در واریته های مختلف بین ۵-۲ ، ۳۰-۱۵ میلی متر متغیر است.

از نظر ترکیبات شیمیایی و خواص کم و بیش شبیه سایر اراقام بادام است.

توضیح: نام های محلی چون پایه علمی ندارند و به مبنای شکل خارجی گذارده می شوند اغلب در مورد گیاهان مختلف تکراری هستند، برای مثال در کرج نام ارجنک و تنگرس را برای رامونس لیسیویدس نیز می گویند که گیاهی از نرپروسها می باشد.

بادام تلخ اسکوپاریا

نام محلی آن در نقاط مختلف ایران بادام و بارشین در فارس) و بادامک” و بادامچه (در کرج)، جرگه (در جهرم)، بایم و بایم حرومه (در لرستان)، بادامشک (در طبس)، الوک (جباب بارز) و بخورک می باشد.

مشخصات

آمیگدالوس اسکوپاریا یکی از گونه های بادام تلخ و از تیره گل سرخیان” می باشد دامنه انتشار این گونه وسیع بوده و در نواحی استپی و ارتفاعات نیم خشک کشور دیده میشود. در کرمانشاهان و لرستان و بختیاری تا دزفول و بهبهان و در ارتفاعات مرکزی اصفهان و یزد انتشار دارد. پایین ترین حد ارتفاع آن از سطح دریا در حوالی بندرعباس ۶۰۰ متر ارتفاع و حد اعلای آن در شیرکوه یزد دو راه بریا راور کرمان تا ۲۷۰۰ متر ارتفاع می باشد.

آمیگدالوس اسکوپاریا درخت یا درختچه ای است مشابه آمیگدالوس عربیکا (وامچک) و ارتفاع آن گاه از ۶ متر مربع نیز بالغ می شود شاخه هایش صاف و براق و قطر گلهایش به ۳۵ میلی متر بالغ می گردد. درصد رطوبت دانه های اسکور پا ۴/۴-۲/۴ درصد می باشد.

بیشتر در صنعت بادام

 

مقالات مرتبط