هایپر تره بار | زیتون

برای اطلاع از قیمت و سفارش محصول لطفا تماس بگیرید

مقدمه

زیتون با نام علمی Olea europaea و از خانواده اولئاسه یکی از مهم ترین محصولات درختی در بسیاری از کشورها به خصوص کشورهای حاشیه دریای مدیترانه است. بومی آسیای صغیر و کرانه مدیترانه و درختی است با عمر طولانی و بسیار قدیمی که در کتب مذهبی به آن اشاره شده است و تاریخی در حدود بیش از ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح را دارد. مقام بزرگی در تولید میوه و روغن نسبت به سایر درختان میوه دارد. درختی نیمه گرمسیری و کم توقع است. آن جایی که درخت انگور نمی تواند زندگی کند، درخت زیتون می تواند آن محیط را تحمل کند. گیاهی است مقدس و در قرآن کریم به آن سوگند یاد شده و در سلامت انسان مفید است.

روغن آن با ارزش است کشورهای مهم تولید کننده در دنیا به ترتیب اهمیت عبارت از: اسپانیا، ایتالیا، یونان، ترکیه، پرتغال، مغرب، تونس، سوریه، فرانسه، الجزایر، اردن، یوگسلاوی، لبنان، لیبی، امریکا، قبرس، شیلی، مکزیک، فلسطین اشغالی، ایران، پرو، اروگوئه، برزیل، ژاپن، آفریقای جنوبی و غیره می باشند. امروزه زیتون در هر جا که نیاز اقلیمی آن تأمین گردد کشت می شود؛ برای مثال کشورهای آمریکای لاتین را می توان نام برد که مهم ترین آنها از نظر تولید زیتون، آرژانتین با ۷ میلیون درخت و پس از آن برزیل، شیلی، مکزیک و پرو قرار دارند. کشت زیتون در سایر نقاط جهان مانند افریقای جنوبی، استرالیا، امریکا (کالیفرنیا) و حتی ژاپن نیز در حال توسعه است. باروری اقتصادی درخت از سن ۱۰ تا ۵۰ سالگی است ولی اگر جوان شود سالها باقی می ماند در شرایط مناسب از ۶ سالگی باروری آن آغاز می شود اگر به صورت بذری باشد تا ۲۰ متر ارتفاع میتواند داشته باشد ولی نهال های قلمههای آن نباید بیش از ۴ تا ۶ متر ارتفاع داشته باشند. میوه روی شاخه های دو ساله حاصل می شود. گلها خوشه ای تعداد کل در هر خوشه بین ۸ تا ۲۵ متفاوت است درخت در اردیبهشت ماه گل می دهد. تعداد درصد گل تبدیلی به میوه بین ۱ تا ۵ درصد است. ریزش گل و میوه در زیتون در مقایسه با سایر میوه جات نیمه گرمسیری زیادتر است.

 محل انتشار و قدمت زیتون

درخت زیتون گیاهی است که در نواحی مدیترانه یعنی در آب و هوای معتدل که زمستان آن به طور متوسط ملایم است زندگی می کنند. عجالتا سطح انتشار این درخت تقریبا منحصر به سواحل اطراف دریای مدیترانه است. به طوری که ممالک تولید کننده عمده زیتون اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، ترکیه و الجزایر می باشند. این درخت با وجود این که از زمان های خیلی قدیمی در ایران کشت می شود. معهذا بومی این آب و خاک به نظر نمی رسد و بنابر تحقیقات اخیر آن چه در حال حاضر به طور وحشی مشاهده میشود بقایای زراعت و کشت می باشد که تاکنون از بین نرفته و در پاره ای از نقاط مانند گرگان، قسمتی از مازندران و بعضی از کوه های اطراف شیراز به حسب ظاهر به طور وحشی دیده می شوند.

به طوری که مشاهده گردیده طرز زراعت پلکانی در جنگل زیتون نزدیک علی آباد گرگان کاملا واضح است. در صفی آباد بهشهر نیز چندین درخت کهنسال مشاهده میشود که بنابر تخمین متخصصین شوروی بعضی از درختان زیتون ناحیه علی آباد گرگان در حدود ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ سال عمر دارند که تنه اصلی درخت به کلی از بین رفته و اطراف آن درختهای کهن دگر که از پاجوش درخت اول تشکیل شده اند دیده میشود. در چه موقعی این درخت به ایران آمده است معلوم نیست و نیز نمی توان به طور قطع تعیین نمود که از چه ناحیه ای به ایران وارد شده ولی می توان تصور کرد که درخت زیتون توسط یونانی هایی که از راه دریای سیاه و قفقاز به ایران آمده اند وارد این منطقه گردیده و با آن که اعراب پس از تسخیر این کشور این محصول را با خود آورده اند. ولی حدس دوم ضعیف است؛ چون خود اعراب توجه زیادی به این محصول ندارند و قسمتی هم که در فلسطین کشت می شود در دست یهودیان بوده و در فلسطین شدم شاید به وسیله یونانی ها و یا روس ها کشت أن رواج یافته است. در هر حال در ایران در منطقه منجیل و مخصوصا زودبار مقدار زیادی درخت زیتون دیده می شود که مورد توجه بوده و از آنها بهره برداری می کنند..

ارقام زیتون

در کشورهای مختلف تولید کننده زیتون، از ارقام خاصی متناسب با شرایط آب و هوایی موجود در آن کشور استفاده می شود. ارقام زیتون أساسا به دو دسته ارقام روغنی و ارقام کنسروی تقسیم می شوند.

انواع زیتون در ایران

در ایران نیز علاوه بر کشت برخی ارقام خارجی عمدتا از ارقام داخلی مانند زیتون زرد، زیتون روغنی ماریا زیتون، شتگه زیتون یا سنگی زیتون و فیشمی زیتون استفاده می شود این ها همگی از گونه  Olea europaea وزیر گونه ای Olea europaea subsp.sativa  ، Olea europaea subsp.Oleaster می باشند. در ایران علاوه بر گونه  Oleaaeuropaea گونه های دیگری مانند: Olea، Olea ferrugina ، Olea aucheri amygdaliana Gouon نیز به طور روشنی یافت می شوند. ناگفته نماند که برخی از ارقام زیتون دو منظوره بود و برای مصارف روغنی و کنسروی هر دو استفاده می شدند. از جمله این ارقام می توان رقم های Coratine و زیتون زرد را نام برده کوله با گلوله زیتون و زیتون سیاه که روغنی درجه اول می باشند، زیتون شاخی که سیاه رنگ، نسبتا درشت و دارای خال های سفید رنگ انعدمت این نوع برای تهیه روشن به کار می رود ونسی مقدار آن در ایران نسبتا کم است. خار زیتون ریز و نامرغوب بوده و در روغن کشی مورد استفاده است. ارقام دیگر رودبار عبارت از : گلوله زیتون، سیاه زیتون، گرد زیتون، زیتون، بی، سفید زیتون، سبز زیتون و خرما زیتون می باشد.

الف) ارقام زیتون ایرانی

زیتون روغنی (روغنی): حدود ۶۰ در صد. باغات ایران از این رقم است. حداکثر میزان روغن آن ۲۸ است. بیضی کشیده و فقعا میخصوص روغن است. درختی بزرگ با تاج انبوه، رنگ پوست ساقه و شاخه ها و برگها تیره تر از سایر ارقام ایرانی، وزن میوه حدود ۵ گرم و وزن هسته حدود ۹۱/۰ گرم است.

زرد زیتون (روغنی کنسروی): زرد زینون کد آوازیتون نیز نامیده می شود، این رقم از نظر اندازه از واریته قبلی کوچک تر و رنگ پوست شاخه ها و برگ های آن روشن تر و دارای رنگ زرد مایل به سبز بوده است. بیش از ۳۰ درصد درختان منطقه رودبار و طارم از این رقم هستند. میوه ها نسبتا درشت، وزن میوه ها حدود ۵/۶  گرم، وزن هسته ۹۸/۰  گرم، روغن آن حدود ۲۲٪ می باشد. این رقم دو منظوره بوده و برای تهیه کنسرو زیتون، زیتون نمک سرد و همچنین برای روغن کشی استفاده می شود.

ماری زیتون (کنسروی): رقم ماری زیتون ۲ درصد درختان زیتون منطقه رودبار را تشکیل می دهد. رشد عمودی، رنگ برگها روشن تر و میوهها باریک تر و کشیده تر از ارقام قبلی و ضخامت گوشت آن کمتر از دو رقم قبلی می باشد. وزن میوه ها ۴ گرم و وزن هسته آن ۷۵/۰  گرم می باشد. در صد روغن آن ۱۹٪، عمل کرد کمتر و روی هم رفته میوه آن کوچکتر و نامرغوب تر از واریته های زرد و روغنی است. میوه زودرس از ارقام دیگر بوده و به همین دلیل برای تهیه کنسرو و زیتون شور به عنوان نوبرانه مورد استفاده قرار می گیرد و با قیمت مناسب عرضه می شود. میوه سبز این نوع را پس از خواباندن در خاکستر به مصرف خوراک می رسانند و از میوه رسیده و سیاه شده آن روغن می گیرند.

شنگه زیتون یا سنگی زیتون: درختی پر رشد و قوی و ۲ درصد درختان رودبار را تشکیل می دهد. میوه ها درشت و بیضی شکل و شبیه ماری زیتون است. مخلوط آن با کنسرو تهیه شده به فروش می رسد. میزان روغن أن ۱۹ تا ۲۲ می باشد.

فیشمی زیتون: تعداد گیاهان این رقم بسیار کم و میوه دوکی شکل و سرشار از بهترین روغن منطقه می باشد.به نظر می رسد که با ترویج صحیح بتوان آن را در منطقه توسعه داد.

ب) ارقام خارجی خارجی

Ascolano  (کنسروی): این رقم در ایتالیا به دست آمده است. درختان قوی و پر رشد و تاج فشرده و عمودی برگها بیضوی با رنگ سبز روشن و اندازه متوسط و گل آذین های کوتاه و پراکنده، گل ها در خوشه تخم مرغی شکل، عمل کرد محصول متوسط تا بالا، میوه ها کروی شکل، بزرگ ولیکن تا اندازهای نامتقارن، میوه رسیده سیاه رنگ، هسته بزرگ، بیضوی کشیده، نامتقارن و دارای سطح زبر خشن، مقاوم به بیماری Cycloconium oleoginum یا Cycloconium knot و سرما ولیکن به مگس زیتون حساس است. دارای گوشت سفید و کمی روشن تر از Sevilano و میوه هنگام برداشت صدمه می بیند. گل زیاد ولی میوه کم است. نسبت گوشت به هسته بسیار بالا و درصد روغن ۲۴-۲۲٪ می باشد.

Leccino  (روغنی): این رقم در ایتالیا به دست آمده است. درختان پر رشد و قوی با تاج گسترده، برگهای سبز کم رنگ با اندازه متوسط و بیضوی شمشیری، گل آذین کوتاه و پراکنده، گل ها در گل آذین خوشه ای قرار دارند. میوه ها دارای اندازه متوسط، برگ بنفش مایل به سیاه در زمان برداشت، کروی شکل با نوک گرد، نسبت گوشت به هسته میوه متوسط، عملکرد متوسط و با ثبات، میزان روغن ۳۰-۲۵٪، هسته های بزرگ، کروی ولیکن نامتقارن با سطح نسبتا ناصاف، مقاوم به دمای پایین ولیکن حساس به قارچ Copnodium elaeo philum و Cycloconium knot می باشد.

Moraiolo  (روغنی): منشاء ایتالیا، قدرت رشدی متوسط، نسبت رشد عمودی، تاج متوسط، برگها با اندازه متوسط، برگها سبز مایل به خاکستری و بیضوی شمشیری شکل، گل آذین بزرگ، فشرده، خوشه ای افشان میوه ها بنفش مایل به سیاه، اندازه متوسط و کروی شکل با نوک گرد، عملکرد متوسط با ۲۴-۲۲٪ روغن، زودرس، هسته های کوچک نامتقارن با سطح خشن و حساس به Cycloconium knot  و سرما است.

Frontoio  (روغنی): قدرت رشد متوسط، شاخه های پایین افتاده و تاج گسترده، برگها دارای اندازه متوسط سبز روشن و شمشیری شکل، گل آذین ها بزرگ و پراکنده با گل های خوشه ای، میوه ها متوسط، بنفش مایل به سیاه، تخم مرغی کشیده، دیر رس با ۲۵-۲۲ ٪ روغن محصول بالا و با ثبات، هسته ها بزرگ، تخم مرغی کشیده با مسلح شیاردار، حسام به سرما و Cylicoriuin kilot و مگن زیتون است.

Coratina (روغنی و کنسروی): منشا ایتالیا، قدرت رشدی متوسط با تاج گسترده و شاخه های افتاده برگها با اندازه متوسط سبز تیرد، بیضوی، گل آذین کوتاه و فشرده با آرایش تخم مرغ، میوه بزرگ با نوک سیاه، تخم مرشی شکل و تا حدی نامتقارن، دیر و عمر، عملکرد بالا با ۲۵-۲۳ ٪ روغن، هستها متوسطء نامتقارن ولیکن بیضوی شکل با سطح شیاردار، مقاوم به خشکی و سرما ولیکن حساس به (Pseudomonas sayastonoi) ، مگس، زیتون و بیماری تکه طاوودی است.

Pendoliner  (روغنی) : دارای قدرت رشد متوسط با تاج متوسط و شاخه های افتاده، اندازه برگ ها متوسط، سبز روشن و شمشیری شکل، گل آذین بزرگ و فشرده با گل آذین خوشه ای، میوه ها متوسیا, تخم مرغی شکل، نامتقارن با نوک، گرد، در هنگام رسیدن سیاه رنگه عملکرد بالا با ۲۴-۲۳٪ روشن، هسته ها دارای اندازه متوسط کروی شکل با سطح صاف، حساس به سرما و Cycloconutri است.

Manzanilla  (کنسروی): منشأ اسپانیاء درختانی با رشد، متوسط، رشد عمودی با تاج متوسط، برگهای کوچک تا متوسط، بدیز رنگ و بیضی شکل، گل آذین کوتاه و فشرده با خوشه تخم مرغی در کل، زودر ، میوه ها متوسط، سبز رنگ و کروی شکل با انتهای گرد، درصد روغن ۲۵-۱۸% ، عمل کرد بالا ولی سال آوری هسته ها متو دعاء تخم مرغی شکل با سطح نسبتا ناصاف، به سرما حساس ولی مقاوم به خنگی ریشه، مگس زیتون، لکه برگی است.

Picholine  (کنسروی): منشاء فرانسه، درختانی متوسط از نظر سرعت رشد باعادت رشد عمودی و تاب متوسل، برگها بزرگ، سبز کم رنگ و بیضی شمشیری، گل آذین بزرگ، فشرده با گل های خوشه ای، دیررس میوه ها از نظر اندازه متوسط، سبز رنگ کروم کشیده با نوک مخروٹی، عملکرد متوسط با ۱۸-۱۶% و شکن هسته ها کوچک، تخم مرغی شکل با سطح صاف است.

Mission: (کنسروی): منشاء کالیفرنیا، درختانی با رشد ضعیف، تاج باریک، برگ ها بزرگ، سبز کرکی، بیضی شکل، گل آذین بزرگ و پراکنده از نظر ساختمان خوشهای تخم مرغی شکل، میوه ها بزرگ، بیضوی شمشیریه، توک میوه مخروطی تاحدی نامتقارن، عملکرد و درصد روغن پایین (۱۶٪ روغن) می باشد.

محصولات زیتون و اهمیت آن ها

دو محصول مهم زیتون یکی روغن زیتون و دیگری کنسرو زیتون می باشند که اهمیت روغن زیتون به مراتب بالاتر از زیتون کنسروی است. کشورهای مهم تولید کننده روغن زیتون عبارت از اسپانیا، ایتالیا، یونان، ترکیه، تونس، پرتغال، مراکش، سوربه، الجز اثر می باشند. در بین این کشورها اسپانیا، تونس و مراکش درصد بالایی از تولید خود را صادر می کنند. در حالی که ایتالیا مهم ترین وارد کننده روغن زیتون به دلیل تقاضای فزاینده داخلی می باشد. فرانسه و لیبی نیز از وارد کنندگان مهم روغن زیتون هستند. تولید زیتون کنسروی منطقه مدیترانه حدود ۸۵ در متن تولید جهانی است.

بیش از ۴۰ درصد زیتون کنسرو سبز و بقیه کنسرو زیتون در حال تغییر رنگ و سیاه می باشد. کشورهای اصلی تولید کننده کنسرو زیتون عبارت از الجزایر، اسپانیا، یونان، ایتالیاء مراکش، پرتغال، سوریه و ترکیه می باشد. اسپانیا و مراکش اساسا زیتون سبز و یونان و ترکیه اساسا زیتون سیاه کنسروی تولید می کنند. آمریکا مهم ترین وارد کننده زیتون کنسروی و هم چنین یکی از مهم ترین تولید کننده های این محصول می باشد. فرآورده ها به دو صورت روغن و میوه است. روغن از ارقام روغنی حاصل می شود. زیتون خوراکی را پس از تلخ زدایی با سود به صورت شور و یا کنسروی از ارقام سبز و سیاه و یا نیمه رنگ تهیه می کنند. برگ زیتون متقابل و پایین آورنده فشار خون است. در تعلیف دام استفاده و از چوب آن در خراطی و صنایع چوب نیز استفاده می شود.

روغن زیتون جزء روغن های نباتی مایع است و در حال توسعه و در مقام پنجم جهان بعد از آفتابگردان، سویا، بادام زمینی، کلزا و پنبه می باشد که از نظر ویتامین های A بسیار بالا است و در ۱۰۰ گرم حدود ۱۰۰۰ واحد بین الملل ویتامین A دارد. دارای گوگرد، فسفر، منگنز و مس که از مواد بسیار خوب زیتون هستند. ارزش غذایی زیتون بیشتر از همه میوه ها و سبزی ها از جهات کلسیم موجود در زیتون که معادل شیر تازه گاو است. متخصصین کودکان، آن را برای درمان سوختگی و جلوگیری از سوختگی نوزادان و کودکان توصیه می کنند. تقریبا کل روغن زیتون جهان در حدود ۹۹٪ در کشورهای اطراف مدیترانه و در راس آنها اسپانیا قرار دارد که سهم اروپا حدود ٪۸۰ است و ۳/۱ کل روغن زیتون جهان متعلق به اسپانیا است. پس از اسپانیا، ایتالیا، یونان، پرتغال، ترکیه، و تونس قرار دارد. امتیاز روغن زیتون بر سایر روغن های مایع بر این است که روغن زیتون فقط در اثر فشار مکانیکی بدست می آید و هیچ ماده شیمیایی بر خلاف سایر روغنها اعمال نمی شود.

موارد استفاده زیتون

میوه های زیتون اساسا برای روغن کشی و یک تعداد کم به عنوان زیتون کنسروی و هم چنین در صنایع نساجی به عنوان نرم کننده استفاده می شود. برای تهیه زیتون کنسروی میوه ها در داخل آب نمک یا سرکه خوابانده می شوند تا تلخی آن که در اثر ماده ای بنام Oleoropin است از بین رود و سپس به عنوان سالاد و مصارف دارویی استفاده می شود. روغن زیتون نه تنها خوش طعم و مغذی است بلکه حاوی از کلسترول و اسیدهای چرب غیراشباع می باشد. روغن زیتون در تنظیم فشار خون بالا مفید بوده و برای بیمارانی که از نارسایی قلبی رنج می برند توصیه می شود. سرخ کردن سبزیجات در روغن زیتون بدون خطر تجمع چربی در رگها انجام می شود.

روغن زیتون برای پوست انسان مفید بوده و ماساژ دادن با این روغن برای تسکین دردهای عضلانی مفید بوده و در طی هوای سرد ایجاد گرما می کند. در صنعت نساجی به عنوان نرم کننده استفاده می شود و استفاده از آن حالت سستی و رخوت ایجاد می کند. برای مصرف میوه به صورت دسر، ابتدا باید با مایع قلیایی هیدروکسید سدیم با غلظت ۲-۵/۱ % بسته به رقم و مرحله رسیدگی تیمار شوند. این تیمار موجب برطرف شدن ماده تلخی بنام الثوروپین می شود.

اهمیت اقتصادی زیتون

افزایش تولید روغن زیتون و همچنین افزایش تولید سایر روغن های نباتی موجبات نگرانی بازار را فراهم آورده است با این حال افزایش تقاضا در کشورهای پیشرفته مانند ایتالیا تا حدودی این مشکل را مرتفع می سازد. برای ثبات بازار، کشورهای تولید کننده می بایست با عضویت در سازمان International Olive Oil Conncil و پیروی از سیاست های سازمان از کاهش قیمت جلوگیری نمایند چون که در کشورهای مهم تولید کننده و حتی کشورهای با اهمیت کمتر از نظر تولید روغن زیتون کشت درختان زیتون همچنان ادامه دارد و در صورت عدم هماهنگی در آینده با مشکلات جدی در این مورد روبرو خواهند شد.

در مورد زیتونهای کنسروی هزینه تولید اعم از هزینه های عملیات داشت و برداشت در مقایسه با زیتون های مورد استفاده برای روغن کشی بالاتر است ولیکن در صورت رعایت اصول تهیه به دلیل قیمت بالاتر و محصول بهتر هزینه های مذکور قابل جبران هستند. پروسه تهیه زیتون کنسروی نیازمند تکنولوژی بالا و سرمایه گذاری هنگفت نبوده و قیمت های بالای بازار هزینه های آن را جبران می کنند. قیمت زیتون کنسروی نه تنها بستگی به واریته مندی دارد بلکه کیفیت محصول تولید شده نیز بسیار با اهمیت می باشد. در حال حاضر ۲۸ درصد زیتون کنسروی تولید شده در جهان صادر می شود و از این میزان ۷۸ درصد آن به کشورهای اصلی تولید کنند وارد می شود.

در صادرات زیتون کنسروی استفاده از ارقام با میوه در شسته، نحوه مناسب تهیه تندرو، بسته بندی و نمایش مناسبه محصول موجب افزایش سودآوری صادرات این محصول می گردد. سازمان تجارت جهانی (گات) از سال ۱۹۷۷ با هدف بررسی بازار جهانی زیتون کنسروی و ارایه راهنمایی های ارزنده از نظر تنظیم بازار معرفی تکنیک هایی به زراعی، معرفی ارقام جدید، چگونگی بسته بندی و بازاریابی مسئولیت سنگینی را متقبل شده است.

گیاه شناسی زیتون

زیتون گیاهی است دایمی و همیشه سبز از خانواده  Oleaceae با نام علمی Olea europaea می باشد. درخت زیتون از تنه و بازوهای اصلی و بازوهای فرعی تشکیل می شود. بازوهای اصلی آنهایی هستند که روی تنه درخت تشکیل می شوند. بازوهای فرعی شاخه هایی هستند که روی بازوهای اصلی می رویند و تاج درخت را تشکیل می دهند. سرشاخه های حاوی برگ و میوه روی بازوهای فرعی تشکیل می شوند. ارتفاع درخت به ۱۵-۳ متر می رسد. چوب گیاه زیتون مقاوم به تخریب و تجزیه بوده و اگر قسمت هوایی بمیرد. اغلب تنه جدیدی از سطح خاک می روید. برخی از ارقام زیتون دارای تاج عمودی هستند در حالی که تعدادی دیگر از ارقام تاجی گسترده و باز و پهن دارند.

برگ درختان زیتون نیزه ای شکل و نوک تیز است. معمولا هر برگ ۳ سال عمر می کند. برگ ها متقابل بوده و سطح فوقانی برگ براق، چرمی و به رنگ سبز تیره است و سطح تحتانی آن با پرتوی نقرهای پوشیده شده است. برگ زیتون بسته به رقم به اشکال مختلفی از جمله بیخوین، بیضوی کشیده نیزه ای و گاهی باریک و طویل دیده می شود. اندازه برگ بزرگ و معمولا ۸-۳ سانتی متر طول و ۵/۲-۲ سانتی متر عرض دارد. گل های زیتون بر روی گل آذین خوشه ای ظاهر می شوند. گل آذین ها در داخل جوانه های جانبی شاخه های روییده در بهار و یا پاییز سال قبل تشکیل می شوند.

معمولا ۶۰-۵۰ درصد جوانه های جانبی حاوی گل هستند و این میزان در برخی ارقام حتی از ۸۰ درصد هم فراتر می باشد. تعداد شکوفه ها تحت تأثیر شرایط اقلیمی سال و بر حسب محل استقرار جوانه روی درخت متفاوت است، معمولا ۰-۰ گل در هر گل آذین دیده می شود. گلها مرکب از ۴ کاسبرگ و ۴ گل برگ که ابتدای آنها به هم چسبیده است و ۲ پرچم می باشد. گل ها حاوی تخمدان ۲ برچه ای می باشند و در داخل هر بر چه یک تخمک قرار دارد.

بیشتر در کشت زیتون

مقالات مرتبط