هایپر تره بار | سویا

برای اطلاع از قیمت و سفارش محصول لطفا تماس بگیرید

نام انگلیسی: Soybean

نام علمی: Glysin max L.

خانواده: Leguminoseae

سویا یا لوبیای روغنی از خانواده بقولات (لگومینوز)، مهم‌ترین گیاه زراعی دانه‌روغنی در سراسر جهان به ویژه در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری است. این گیاه در زبان فارسی با نام‌هایی متفاوت از جمله سوژا، لوبیای روغنی، لوبیای چینی، نخود فرنگی چینی و لوبیای منچوری شناخته می‌شود. سویا گیاهی است که از آسیای نوب شرقی به آمریکا رفته و بالاترین سطح زیرکشت و تولید دانه‌های روغنی و پروتئین را در جهان به خود اختصاص داده است. در واقع سویا حدود ۴۰۰۰ سال قبل توسط چینی‌ها کشت‌وکار شده و از آنجا به سایر کشورها گسترش یافته است. کمبود روغن در سال‌های مصادف با جنگ جهانی دوم و پس از آن و همچنین پیشرفت‌های به‌دست‌آمده در استخراج و تصفیه روغن، کاربری سویا را از یک گیاه علوفه‌ای به یک گیاه دانه‌روغنی تغییر داد. امروزه سویا یکی از مهم‌ترین محصولات زراعی است و در ۴۷ کشور جهان کشت می‌شود. روغن سویا بالاترین سهم را در تولید روغن‌های گیاهی در جهان دارد و ایالات متحده آمریکا بزرگ‌ترین تولیدکننده این روغن در سراسر جهان است.

در دهه‌های اخیر کشت سویا در برخی از مناطق کشور از جمله استان‌های شمالی گلستان، مازندران و اردبیل و همچنین استان‌های جنوبی لرستان و خوزستان گسترش یافته است. تولید روغن‌های گیاهی و همچنین استفاده از پروتئین با کیفیت سویا در تغذیه انسانی، هدف گسترش کشت و بهره‌برداری از این گیاه است. این گیاه اغلب به عنوان یک گیاه روغنی و پروتئینی کشت می‌شود. هرچند که در برخی موارد به‌عنوان یک گیاه علوفه‌ای تابستانه مورد استفاده قرار گرفته است. میزان روغن دانه سویا ۱۵ تا ۲۵ درصد و میزان پروتئین گن ۳۰ تا ۵۰ درصد است. روغن سویا مهم‌ترین روغن گیاهی است که در جهان تولید می‌شود. این اهمیت به دلیل فراوانی، ارزانی، کیفیت خوب روغن، محصول پروتئینی باارزشِ به‌جامانده از روغن‌کشی و بازده بالای روغن است.

ارزش خوراکی

سویا منبع بسیار غنی از ترکیبات مقوی ضروری است و می‌توان خوراک‌های بسیار متنوعی از آن تهیه کرد. همچنان که گفته شد، دانه سویا ۱۵ تا ۲۵ درصد روغن با کیفیت دارد که به دلیل درصد بالای اسیدهای جربِ غیراشباع، در محدوده وسیعی از دمای محیط به حالت مایع وجود دارد. روغن سویا فاقد کلسترول و حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب ضروری است و می‌تواند باعث جلوگیری از بیماری‌های قلبی شود. روغن سویا منبع گیاهی مناسبی برای تأمین اسیدهای چرب امگا۳ است. وجود مقدار نسبتاً زیاد (۷ تا ۸ درصد) اسید لینولنیک، پایداری روغن را در مقابل اکسیداسیون کاهش می‌دهد. تغییر طعم و بوی روغن پس از تصفیه و بوزدایی را به لینولنات‌ها (از جمله اسید لینولنیک) نسبت می‌دهند. در نتیجه هیدروژناسیون غیرکامل روغن و رساندن غلظت اسید لینولنیک به کمتر از ۳ درصد، توانسته‌اند پایداری روغن را به طور قابل تعوجهی بهبود بخشند.

دانه سویا حدود ۱۵ درصد اسیدهای چربِ اشباع‌شده، ۶۲ درصد اسید چربِ غیراشباغ چندباندی و ۲۳ درصد اسید چربِ غیراشباع تک‌باندی دارد که موجب کیفیت روغن استحصالی از این محصول می‌گردد (جدول ۱).

جدول ۱٫ ترکیب اسیدهای چرب روغن‌های دانه سویا

اسید چرب                                                              درصد                           

ماریستیک                                                              ۱/۰
پالمتیک                                                                 ۱۱

پالمپتولیک                                                             ۱/۰

استاریک                                                                ۴

اولئیک                                                                  ۴/۲۳

لینولئیک                                                                ۳/۵۳

لینولنیک                                                                ۸/۷

آرشیدیک                                                               ۳/۰

بهنیک                                                                   ۱/۰                           

 

روغن سویای خام که کیفیت آن خوب باشد به رنگ کهربایی روشن است که پس از تصفیه به رنگ زرد کمرنگ درمی‌آید. روغن سویای حاصل از دانه‌های سبز یا نارس به دلیل وجود مقدار زیادی کلروفیل دارای زمینه سبزرنگ است که معمولاً تا زمانی که رنگدانه‌های قرمز و زرد از روغن خارج نشده‌اند زیاد مشخص نیست.

سویا همچنین منبع بسیار غنی از پروتئین است که بیشترین میزان جذب را دارد و به لحاظ کیفیت با پروتئین‌های حیوانی برابری می‌کند. پروتئین سویا برای کودکان و بزرگسالان بسیار مناسب است و برای افرادی که به شیر گاو و تخم‌مرغ حساسیت دارند جایگزین مناسبی خواهد بود. میزان پروتئین دانه سویا بسته به ارقام مختلف و همچنین شرایط محیطی تولید، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد متغیر است که البته در بیشتر ارقام معمول سویا درصد پروتئین دانه ۳۰ تا ۳۵ درصد است. همچنین میزان پروتئین کُنجاله سویا ۴۰ تا ۴۵ درصد است.

کیفیت پروتئین سویا از نظر اسیدهای آمینه ضروری مناسب است. با این حال، از نظر سه اسید آمینه متیونین، سیستئین و تریپتوفان تا اندازه‌ای دچار کمبود است. به دلیل میزان لایسین فراوان در بین اسیدهای آمینه، ترکیب پروتئین سویا با غلات در خوراک انسانی سبب تکمیل اسیدهای آمینه در جیره می‌گردد (جدول ۲).

جدول ۲٫ ترکیب اسیدهای آمینه دانه سویا

اسید آمینه‌های ضروری                 درصد             اسید آمینه‌های غیرضروری                   درصد 

لایسین                                           ۹/۶                         آرژنین                                         ۴/۸

متیونین                                           ۶/۱                         هیستادین                                   ۶/۲

سیستئین                                       ۶/۱                         تیروسین                                     ۹/۳

تریپتوفان                                         ۳/۱                         سرین                                         ۶/۵

ترونین                                            ۳/۴                         اسید گلوتامیک                              ۲۱

ایزولوسین                                      ۱/۵                         اسید آسپارتیک                              ۱۲

لوسین                                          ۷/۷                         گلایسین                                      ۵/۴

فنیل‌آلانین                                       ۵                           آلانین                                          ۵/۴

والین                                            ۴/۵                         پرولین                                          ۳/۶