هایپر تره بار | بادام زمینی

برای اطلاع از قیمت و سفارش محصول لطفا تماس بگیرید

نام علمی: Arachis hypogaea L.

نام انگلیسی: Peanut (Groundnut)

خانواده: Leguminose

خاستگاه بادام زمینی کشورهای آمریکای جنوبی به ویژه بولیوی و اطراف آن است. در حال حاضر، این گیاه در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری سراسر جهان کشت می‌شود. در آغاز مردمان بومی آمریکای جنوبی بادام زمینی را کشت و مصرف می‌کردند. گسترش کشت و بهره‌برداری از این گیاه به اروپا و سایر مناطق جهان در قرن شانزدهم میلادی صورت پذیرفته است. در ایالات متحده نیز تا سال ۱۸۷۰ به عنوان یک گیاه باغی مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت و پس از آن تا حدود سال ۱۹۳۰ برای برپایی چراگاه‌های موقت پرورش خوک کشت گردیده است.

امروزه، بادام زمینی به عنوان یک محصول روغنی و خوراکی در حدود ۲۴ میلیون هکتار در سراسر جهان کشت می‌شود. این محصول تا حدود سال ۱۹۹۰ میلادی، سومین گیاه دانه‌روغنی مهم به شمار می‌رفت. در حالی که اکنون با گسترش گیاهانی مانند کلزا، آفتابگردان و کنجد تا حدی از اهمیت آن کاسته شده است.

تمام بخش‌های بوته بادام زمینی قابل استفاده است. این محصول به شکل‌های مختلف در خوراک انسان مصرف می‌شود. دانه کامل بادام زمینی مصرف آجیلی دارد. در صنایع غذایی نیز تهیه کره بادام زمینی اهمیت زیادی دارد. محتوی بالای روغن در دانه‌ها (۴۰ تا ۵۰ درصد) موجب گردیده است تا حجم زیادی از دانه‌های این محصول جهت تولیدن روغن‌های خوراکی وارد خطوط توید کارخانه‌های روغن‌کشی گردد. در ایالات متحده آمریکا مصرف آجیلی و نیز کره بادام زمینی اهمیتخ بیشتری در مقایسه باه استحصال روغن دارد. برآورد شده است که آمریکایی‌ها روزانه حدود ۱۸۰۰ تن دانه بادام زمینی را به صورت کره بادام زمینی و آجیل مصرف می‌کنند.

محصولات غیرخوراکی مانند صابون‌ها، مواد آرایشی و روان‌کننده‌ها نیز می‌تواند از روغن دانه بادام زمینی تهیه شود. ساقه‌ها و برگ‌های بادام زمینی علوفه پروتئینی بسیار مناسبی جهت اسب‌ها و نیز دام‌های نشخوارکننده است. نیام‌ها و پوسته‌های دانه بادام زمینی فیبر خوراکی فراوانی برای علوفه دام‌ها فراهم می‌کند.

تولید و سطح زیرکشت

در پایگاه اینترنتی سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی، سطح زیرکشت بادام زمینی در سال ۲۰۰۹، حدود ۲۴ میلیون هکتار گزارش شده است. کشورهای هندوستان (۵/۵ میلیون هکتار)، چین (۴/۴ میلیون هکتار)، نیجریه (۶/۲ میلیون هکتار)، سنگال (۱/۱ میلیون هکتار)، و سودان (حدود یک میلیون هکتار) به ترتیب بیشترین سطح زیرکشتخ این محصول را در سال مذکور داشتند. بر اساس برآوردهای کارشناسان فائو، سطح زیرکشت بادام زمینی در ایران در سال ۲۰۰۹، حدود ۱۴۲۵ هکتار بوده است.

تولید جهانی بادام زمینی در سال ۲۰۰۹، حدود ۷/۳۶ میلیون تن بوده است. در این بین کشورهای چین (۸/۱۴ میلیون تن)، هندوستان (۵/۵ میلیون تن)، نیجریه (۳ میلیون تن)، آمریکا (۷/۱ میلیون تن) و سنگال (یک میلیون تن) به ترتیب بزرگ‌ترین تولیدکنندگان بادام زمینی در جهان در سال ۲۰۰۹ بودند. همچنان که مشاهده می‌شود، پنج کشور یادشده، در مجموع بیش از ۷۰ درصد محصول بادام زمینی جهان را تولید کردند. تولید بادام زمینی ایران در سال مذکور حدود ۳۷۰۰ تن برآورد شده است.

ارزش خوراکی

دانه‌های بادام زمینی حدود ۶۵ تا ۷۵ درصد وزن نیام‌ها را تشکیل می‌دهد و بقیه وزن نیام مربوط به پوسته ضخیم آن است. دانه بادام زمینی از سه قسمت مشتمل بر پوسته (تستا) (۴ تا ۵ درصد)، جنین (۳ تا ۴ درصد) و لپه‌ها (۹۲ تا ۹۴ درصد) تشکیل شده است. رنگ تستا بسته به نوع واریته از قرمز، قهوه‌ای، ارغوانی تا سفید متفاوت است. دانه و جنین معمولاً سفیدرنگ است (جدول ۱).

 

جدول۱٫ ترکیبات شیمیایی نیام بادام زمینی                                                                                

ترکیبات                                            پوست نیام           پتستا                جنین                 لپه‌ها   

رطوبت (درصد)                                       ۸ – ۵                 ۹                      –                  ۱۳ – ۴

پروتئین (درصد)                                      ۷ – ۵             ۱۳ – ۱۱            ۲۸ – ۲۶             ۳۶ – ۲۱

روغن (درصد)                                        ۳ – ۱             ۲ – ۵/۰             ۴۳ – ۳۹             ۵۴ – ۳۶

کربوهیدرات (درصد)                              ۲۱ – ۱۱           ۵۲ – ۴۸                 –                  ۲۵ – ۶

قند قابل احیا (درصد)                             ۲ – ۳/۰           ۲/۱ – ۱                 ۸                ۲/۰ – ۱/۰

ساکارز (درصد)                                    ۵/۲ – ۲                –                     ۱۲                  ۶ – ۲

نشاسته (درصد)                                      –                    –                      –                    ۵ – ۱

فیبر خام (درصد)                                 ۸۰ – ۶۶           ۳۵ – ۲۱                 ۲                      ۲

خاکستر (درصد)                                   ۵ ۲              ۵ ۲                 ۳ ۲                 ۳ ۲  

بادام زمینی از نظر گیاه‌شناسی دارای چهار تیپ زراعی است که عبارتند از ویرجینیای رونده (Virginia runner)، ویرجینیای ایستاده (Virginia bunch)، والنسیای ایستاده (Valencia bunch) و اسپانیایی ایستاده (Spanish bunch). در نوع ویرجینیای ایستاده میوه (نیام)ها بزرگ‌تر و بذرها  کشیده‌تر هستند.

دانه‌های تیپ ویرجینیای ایستاده از نظر انرژی و روغن غنی‌تر از سایر تیپ‌هاست و تیپ اسپانیایی بعد از آن قرار دارد. تیپ والنسیا پروتئین بیشتری دارد و در دانه‌های تیپ ویرجینیای رونده میزان قند محلول بیشتر است. بیشترین میزان اسید اولئیک در تیپ والنسیا وجود دارد. نسبت اسید اولئیک به اسید لینولئیک، به عنوان معیار قابلیت نگهداری روغن، در ارقام متعلق به تیپ رونده بیشتر است. کیفیت غذایی (نسبت اسید لینولئیک به اسیدهای چرب اشباع) در تیپ‌های والنسیا بیشتر است. به طور کلی می‌توان گفت تیپ‌های ویرجینیایی کیفیت و ترکیب شیمیایی بهتر و متعادل‌تری دارند.

روغن بادام زمینی برای سرخ کردن غذا مناسب است. غذاهایی که با روغن بادام زمینی سرخ می‌شوند، بوی آن را نمی‌گیرند و طعم ادویه و سبزیجات معطر می‌دهند. میزان روغن دانه بادام زمینی بسته به تیپ و رقم از ۴۰ تا ۵۰ درصد متغیر است. حدود ۸۰ درصد روغن را اسیدهای چرب غیراشباع تشکیل می‌دهند (جدول ۲).

جدول ۲٫ ترکیب اسیدهای چرب روغن بادام زمینی                                               

اسید چرب                                                                                  درصد            

اشباع                                                                                                                

میریستیک                                                                               ۰۹/۰

پالمتیک                                                                                  ۶/۱۲

استئاریک                                                                                 ۷/۱

آراشیدیک                                                                                 ۲/۴

بهنیک                                                                                      ½

لیگنوسریک                                                                               ۳/۰٫

غیراشباع

پالمیتولئیک                                                                              ۴/۱

اولئیک                                                                                     ۴۷

لینولئیک                                                                                 ۹/۲۹

ایکوسنیک                                                                                  ۳            

 

 

میزان پروتئین دانه بادام زمینی بسته به نوع رقم، محل کشت، فصل، میزان رسیدگی دانه و نوع عملیات زراعی از ۲۲ تا ۳۶ درصد متغیر است. قابلیتخ هضم پروتئین دانه بسیار بالا است. از آنجا که پروتئین دانه بادام زمینی مقدار کمی لایسین، متیونین و تریپتوفان دارد، لذا ارزش خوراکی اندکی دارد. کنجاله بدون روغن بادام زمینی حدود ۴۳ تا ۶۵ درصد پروتئین، ۲۲ تا ۳۰ درصد کربوهیدرات و ۴ تا ۶ درصد مواد معدنی دارد و با قابلیتخ هضم حدود ۹۰ درصد خوراک خوبی برای دام‌های شیری به‌شمار می‌رود. با این حال سهم آن در جیره غذایی گاوهای شیری نباید از ۲۵ درصد فراتر رود. دلیل آن هم ملین بودن این محصول است که ممکن است به چربی بدن دام‌ها بیفزاید.

میزان کل کربوهیدرات‌ها در دانه و کنجاله بادام زمینی به ترتیب ۱۰ تا ۲۰ درصد و ۳۸ درصد است. ساکارز مهم‌ترین قند بادام زمینی است. بادام زمینی منبعی سرشار از مواد معدنی و ویتامین‌های گروه B است، در حالی که از نظر میزان ویتامین‌های A، C و D فقیر است.