هایپر تره بار | آفتابگردان

برای اطلاع از قیمت و سفارش محصول لطفا تماس بگیرید

نام انگلیسی: Sunflower or Sunola

نام علمی: Hlianthus anmuus L.

خانواده: Sunflower od Compositae (Asteraceae)

آفتابگردان یکی از مهم‌ترین گیاهان زراعی دانه‌روغنی در سراسر جهان است. آفتابگردان جزو معدود گونه‌های زراعی است که آمریکای شمالی به عنوان خاستگاه آن شناخته می‌شود. این گیاه احتمالاً حدود ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح، به وسیله قبایل بومی آمریکایی اهلی شده و سپس به مناطق جنوبی آمریکای شمالی منتقل شده است. مهاجران اروپ    ایی به قاره آمریکا، اولین بار کشت و زرع آفتابگردان را در بسیاری از مناطق جنوب کانادا تا مکزیک مشاهده کردند. همچنین به نظر می‌رسد که راهیابی این محصول به قاره اروپا از طریق اسپانیا صورت گرفته و سپس در اراضی اروپا تا روسیه گسترش یافته است.انتخاب اصلاحگران گیاهی در روسیه موجب افزایش محتوی روغن‌دانه از ۲۸ تا ۵۰ درصد گردید. پس از جنگ جهانی دوم، لاین‌های با محتوی بالای روغن دوباره به آمریکا معرفی شدند که موجب گرایش دوباره کشاورزان آن منطقه به تولید این محصول شد.

با این حال، شناخت ژن نرعقیمی در سال ۱۹۶۸ در فرانسه و ژن برگشت‌دهنده باروری (Restorer) در سال ۱۹۷۰ در آمریکا بود که سبب تولید هیبریدهای آفتابگردان شد و مزایای اقتصادی در تولید این محصول را افزایش داد. به دنبال آن تولید آفتابگردان به طور فزاینده‌ای در ایالات متحده آمریکا و اروپا گسترش یافت و کاربردهای فراوانی در تولید روغن خوراکی، تنقلات و غذای پرندگان پیدا کرد. امروزه در سراسر جهان و در مناطق مختلف جغرافیایی کشت و زرع این گیاه دانه‌روغنی به طور گسترده مورد توجه کشاورزان قرار گرفته است و در تناوب‌های زراعی مختلف جای می‌گیرد.

این محصول می‌تواند علاوه بر خوراک ا نسان، در تغذیه دام نیز به خوبی استفاده می‌شود. سیلوی آفتابگردان شرایط تغذیه‌ای مناسبی دارد. کنجاله دانه آفتابگردان نیز به دلیل پروتئین فراوان، جایگزین خوبی برای کنجاله سویا در تغذیه نشخوارکنندگان و طیور است.

روغن دانه آفتابگردان همچنین دارای پتانسیلذ فراوانی برای مصارف صنعتی است.از جمله آنها می‌توان به تولید سوخت‌های زیستی اشاره کرد. استفاده از روغن آفتابگردان در تهیه رنگ‌های روغنی، جلادهنده‌ها و پلاستیک‌ها نیز به دلیل ویژگی عدم تغییر رنگ هنگام خشک شدن (مرتبط با عدم وجود اسید چرب لینولنیک در روغن) تا اندازه زیادی موفقیت‌آمیز است. همجنین روغن دانه آفتابگردان قابلیت زیادی در تولید روان‌کننده‌ها، ماده ناقل آفت‌کش‌ها، مویان‌ها در نهاده‌های شیمیایی کشاورزی و غیره دارد. مصارف صنعتی روغن آفتابگردان البته به دلیل قیمت بالای آن تا اندازه زیادی به قیمت مشتقات نفتی در آینده بستگی خواهد داشت.

مصرف دانه آفتابگردان به  عنوان تنقلات (آجیلی) و همچنین تغذیه پرندگان زینتی مثل طوطی‌ها از جمله کاربردهای جانبی این محصول است. در چنین شرایطی، ارقامی مورد توجه قرار دارند که اندازه دانه آنها به مراتب بزرگ‌تر از ارقام تجاری آفتابگردان است.

ارزش خوراکی

آفتابگردان دارای دو نوع روغنی و آجیلی است. دانه آفتابگردان آجیلی درشت‌تر است و روغن کمتری دارد. آفتابگردان آجیلی بخش اندکی از تولیدات این محصول را تشکیل می‌دهد. کنجاله مغذی آفتابگردان عمدتاً به مصرف تغذیه پرندگان و دام می‌رسد.

در ارقام تجارتی، مقدار روغن مغز دانه آفتابگردان از ۴۸ تا ۵۳ درصد متغیر است، در حالی که مقدار روغن در کل دانه شامل پوسته حدود ۲۸ تا ۳۵۳ درصد اندازه‌گیری شده است. مقدار پروتئین دانه ۱۴ تا ۱۹ درصد است. میزان فیبر خام دانه آفتابگردان از ۱۶ تا ۲۷ درصد متغیر است و ۲ تا ۳ درصد خاکستر نیز در دانه آفتابگردان وجود دارد. میزان قندهای محلول نیز ۷ تا ۹ درصد است و ۲۱ تا ۳۷ درصد دانه را نیز پوست دانه تشکیل می‌دهد.

روغن دانه آفتابگردان به دلیل رنگ روشن، فقدان بو، طعم مطلوب، درجه دودی شدن بالا و کیفیت خوراکی مطلوب، بسیار باارزش است. این روغن سرشار از اسید چرب لینولئیک و اولئیک، و فاقد اسید چرب لینولنیک است. اسیدهای چرب اشباع مانندن اسید پالمتیک و اسید استئاریک حدود ۱۵ درصد روغن دانه آفتابگردان را تشکیل می‌دهد (جدول ۱).

 

جدول ۱٫ ترکیب اسیدهای چرب روغن دانه آفتابگردان                                       

اسید چرب                                                           مقدار (درصد)                 

میریستیک                                                                   ۷-۵

پالمتیک                                                                       ۵-۳

استئاریک                                                                ۸/۰ – ۳/۰

آراشیدیک                                                               ۸/۰ – ۶/۰

اولئیک                                                                     ۵۰ – ۲۲

لینولئیک                                                                   ۷۰ ۴۰                 

میزان اسید لینولنیک در روغن دانه آفتابگردان در آب و هوای سرد معمولاً تا ۷۰ درصد افزایش می‌یابد. برخی ارقام اصلاح‌شده نیز وجود دارند که از نظر اسی اولئیک بسیار غنی هستند و ۸۰ درصد روغن‌شان از اسید اولئیک تشکیل شده است. روغن آفتابگردان به دلیل پایداری مناسب در برابر حرارت، عمدتاً برای سرخ کردن مواد خوراکی به کار می‌رود.

کنجاله آفتابگردان فیبر بیشتر و انرژی کمتری در مقایسه باه کنجاله سویا دارد. اسید آمینه لایسین کمتر و متیونین بیشتر نیز از دیگر تفاوت‌های کنجاله آفتابگردان در مقایسه با کنجاله سویا است. ارزش خوراکی کنجاله آفتابگردان به نحوه استخراج روغن یا مقدار پوست موجود در آن بستگی دارد (جدول ۲). رنگ کنجالهع بسته به پوست آن و میزان دمایی که در حین استخراج روغن دیده است از خاکستری تا سیاه متغیر است. کنجاله با پوست کم برای تغذیه نشخوارکنندگان مناسب است، در حالی که کنجاله‌های بدون پوست بیشتر برای تغذیه طیور به کار می‌روند.

پروتئین‌ها دانه آفتابگردان شامل ۵۵ تا ۶۰ درصد گلوبولین، ۱۷ تا ۲۳ درصد آلبومین، ۱۱ تا ۱۷ درصد گلوتنین و ۱ تا ۴ درصد پرولامین است. پروتئین دانه آفتابگردان حاوی مقادیر زیادی اسیدهای آمینه ضروری است. همان‌طور که گفته شد، پروتئین کنجاله آفتابگردان برخلاف کنجاله سویا از نظر اسید آمینه متیونین بسیار غنی است، در حالی که اسید آمینه لایسین را به میزان اندکی دارا است. کنجاله آفتابگردان نیز مانند روغن‌دانه از نظر مواد معدنی شامل کلسیم، فسفر، آهن و پتاسیم و نیز ویتامین‌های گروه «ب» و پیش‌سازهای ویتامین «ای»: بسیار غنی است.

جدول ۲٫ ترکیب انواع کنجاله آفتابگردان                                                                                         

                                                                                    کنجاله                                              

ترکیب

                                                       با پوست کم                 با پوست                 بدون پوست      

پروتئین                                                    ۳۷                         ۲۹                             ۴۲

چربی                                                      ۱                            ۱                              ۱

کربوهیدرات                                            ۴/۲۲                        ۳۲                             ۲۸

فیبر                                                        ۱۶                         ۲۹                            ۱۵

خاکستر                                                 ۵/۶                          ۶                              ۸               

عوامل ضدتغذیه‌ای آفتابگردان عمدتاً شامل فنُل‌ها و فیتات‌ها هستند. فنل‌ها اثر بازدارندگی بر فعالیت آنزیم‌های هضم‌کننده دارند و نیز باعث تغییر رنگ مواد غذایی می‌شوند. فیتات‌ها نیز با عناصر کانی مانند کلسیم، منیزیم، آهن و روی ترکیب شده و عملاً آنها را به شکل غیرقابل استفلاده درمی‌آورند.